Geen menubalk te zien? Klik hier.

 
 


De eerste dag in het Nieuwe Testament

 

 

Laatst was ik op bezoek bij een predikant en zijn vrouw. Vlak voor het weggaan spraken we nog even over het sabbat vieren en hoe ik daar eigenlijk bij kwam. De domineesvrouw vroeg aan haar man: ‘De zondag is toch ingesteld door een kerkvader?’ Waarop de predikant met grote stelligheid antwoordde: ‘Nee hoor, er zijn heel wat teksten in het Nieuwe Testament waaruit blijkt dat toen ook al de zondag werd gevierd.’  Ik verbaasde mij enigszins over het aplomb waarmee hij deze uitspraak deed. Er zijn in het NT wel teksten te vinden die door voorstanders van de zondagsviering worden gebruikt om hun argumenten te staven. Uit het Nieuwe Testament is echter niet te concluderen dat de eerste christenen een wekelijkse samenkomst hielden op zondag, laat staan dat de zondag is ingesteld als vervanging voor de sabbat.

Handelingen 20:7-12

 

‘En toen wij op de eerste dag der week samengekomen waren om brood te breken, hield Paulus een toespraak tot hen en, daar hij van plan was de volgende dag te vertrekken, zette hij zijn rede voort tot middernacht. En er waren verscheidene lampen in de bovenzaal, waar wij vergaderd waren. En een zekere jonge man, genaamd Eutychus, zat in de vensterbank, en door een diepe slaap bevangen, viel hij, toen Paulus zo lang sprak, door de slaap overmand, van de derde verdieping naar beneden en werd dood opgenomen. Doch Paulus kwam naar beneden, wierp zich op hem, en sloeg de armen om hem heen, en zeide: Maakt geen misbaar, want er is leven in hem. En bovengekomen, brak hij brood en at, en hij sprak nog lang met hen, tot de morgenstond, en zo vertrok hij. En zij brachten de jongen levend weg, en werden buitengewoon bemoedigd.’

 

Sommigen beweren dat het hier om een wekelijkse zondagse bijeenkomst gaat waar het avondmaal wordt gevierd. Nu is de uitdrukking ‘brood breken’ in het NT niet voorbehouden aan het vieren van het avondmaal. Het kan ook gewoon betekenen dat er een maaltijd gegeten werd. Bovendien kwamen de eerste christenen dagelijks bijeen, ook om ‘brood te breken’, niet alleen op de eerste dag van de week. ‘Voortdurend waren zij elke dag eendrachtig in de tempel, braken het brood aan huis en gebruikten hun maaltijden met blijdschap en eenvoud des harten’ (Hand. 2:46).  Het lijkt waarschijnlijker dat dit eerder een bijzondere samenkomst is vanwege het vertrek van Paulus de volgende dag, dan een wekelijkse. In ieder geval kan uit deze tekst niet geconcludeerd worden dat de eerste christenen gewend waren op zondag samen te komen voor een eredienst, waarin ook het avondmaal gevierd werd.

 

1 Korinthiërs 16:1-2

 

‘Wat nu de inzameling voor de heiligen betreft, doet ook gij, evenals ik het in de gemeenten van Galatië geregeld heb: elke eerste dag der week legge ieder uwer naar vermogen thuis iets weg, en hij spare dit op, opdat er niet eerst na mijn komst inzamelingen moeten gehouden worden.’

 

Uit deze tekst wordt vaak geconcludeerd dat er blijkbaar op zondag gecollecteerd werd, en dat dit wijst op het bestaan van een wekelijkse christelijke eredienst op de eerste dag. Het geld werd echter thuis opzij gelegd, niet op een wekelijkse bijeenkomst, en het werd opgespaard totdat Paulus het liet ophalen bij zijn komst. Het gaat in deze tekst niet over gemeentelijke samenkomsten, maar er wordt een puur praktische aanwijzing gegeven voor het geven van giften.

 

(zie Locht, hoofdstuk 7.2)

 Samengevat

 

Uit het Nieuwe Testament is niet te concluderen dat de eerste christenen een wekelijkse samenkomst hielden op zondag. Het kwam blijkbaar wel eens voor dat ze op de eerste dag bijeen waren, maar ook op de derde dag, en de vierde, enzovoort. Bovendien zou een overgang naar de zondag allerminst gladjes verlopen zijn. De eerste gelovigen waren van oorsprong allemaal jood, en waren gehecht aan de geldende religieuze inzettingen zoals het vieren van de sabbat. Als zij desondanks een van de tien geboden hadden willen afschaffen of veranderen, was daar vast en zeker heftig tegen geprotesteerd door de joodse leiders. Omdat er in het NT niets is terug te vinden van een dergelijk protest, kunnen we aannemen dat de eerste gelovigen gewoon de sabbat bleven vieren.

Bovendien zou je toch verwachten, dat als God had gewild dat de sabbat werd vervangen door de zondag, Hij daar wel duidelijker over geweest zou zijn, en het niet had laten afhangen van een paar luttele teksten die ook nog verschillend kunnen worden uitgelegd. Zeker omdat uit het OT blijkt dat de sabbat voor Hem bijzonder belangrijk was.

 

(naar boven)

 

Vragen of opmerkingen? Mail naar postmaster@waaromdesabbat.nl.